Κορωνοϊός: O φόβος των μεταλλάξεων

Στις αρχές του έτους, η πρώτη ακολουθία γονιδιώματος του Sars-CoV-2 κυκλοφόρησε με το όνομα Wuhan-1. Αυτή η ακολουθία αποτελούνταν από 30.000 γράμματα (τα A, T, C και Gs του γενετικού κώδικα). Στη συνέχεια, άλλα 100.000 γονιδιώματα κορωνοϊοών συγκεντρώθηκαν από ασθενείς με COVID-19 σε περισσότερες από 100 χώρες.

Η ανάλυση του γονιδιώματος μπορεί να δείξει από πού προήλθε ο Sars-CoV-2 και πότε άρχισε να μολύνει τους ανθρώπους αλλά το κυριότερο είναι ότι μπορεί να βρει μεταλλάξεις που έχουν σημασία για τη μεταδοτικότητα και τη μολυσματικότητα του ιού.

Ο όρος μετάλλαξη δημιουργεί εικόνες επικίνδυνων νέων ιών αλλά πρόκειται για μια απολύτως φυσική διαδικασία για κάθε ιό. Και στους τρεις τύπους ιών που προκαλούν γρίπη (A, B και C) παρατηρείται υψηλός ρυθμός μεταλλάξεων. Ο ιός της γρίπης αλλάζει τόσο συχνά που τα αντισώματα τα οποία παράγονται έναντι ενός στελέχους του -μετά από νόσηση ή εμβόλιο- εξασθενούν γρήγορα με την πάροδο του χρόνο. Οι μεταλλάξεις αυτές σχετίζονται τόσο με την ανάπτυξη αντοχής σε αντιϊικά φάρμακα, όσο και με την εξασθένηση της ανοσοποίησης. Το αποτέλεσμα είναι να υπάρχει  ανάγκη αλλαγής του αντιγριπικού εμβολίου κάθε χρόνο. Δεν επικρατούν το χειμώνα τα προηγούμενα στελέχη, αλλά νέα στελέχη με λίγο διαφορετικές πρωτεΐνες στην επιφάνεια του ιού, που ξεφεύγουν από τα αντισώματα του οργανισμού. Τελικά, η αποτελεσματικότητα του επικαιροποιημένου αντιγριπικού εμβολίου είναι περίπου 50%.

Μπορεί να συμβεί κάτι τέτοιο και με τον κορωνοϊό; Μια μετάλλαξη σημαίνει απλώς μια διαφορά, μια αλλαγή γραμμάτων στο γονιδίωμα. Από τα τέλη του 2019, πάνω από 13.000 μεταλλάξεις βρίσκονται τώρα στα 100.000 δείγματα του Sars-CoV-2. Ωστόσο, αν πάρει κανείς δύο ιούς Sars-CoV-2 από δύο διαφορετικούς ασθενείς οπουδήποτε στον κόσμο, αυτοί θα διαφέρουν, κατά μέσο όρο, μόνο 10 γράμματα. Αυτό είναι λίγο μπροστά στους 30.000 χαρακτήρες του γενετικού κώδικα του ιού κι έτσι όλοι οι Sars-CoV-2 που κυκλοφορούν σήμερα θεωρούνται ως ένας και μοναδικός ιός. Για την ακρίβεια όμως δεν είναι.

Ο Sars-CoV-2 μεταλλάσσεται αρκετά αργά για ιό. Οι περισσότερες γενεαλογίες ιών αποκτούν μεταλλάξεις κάθε μήνα αλλά ο Sars-CoV-2 αποκτά 2-6 φορές λιγότερες μεταλλάξεις σε σχέση με τους ιούς της γρίπης. Όπως και νάχει, οι μεταλλάξεις είναι το θεμέλιο της φυσικής επιλογής και είναι πιθανόν να συμβούν κάποιες που θα επηρεάσουν σημαντικά τη δυνατότητα μετάδοσης του Sars-CoV-2 στο μέλλον. Γι’ αυτό έχουν γίνει προσπάθειες να προσδιοριστεί ποιες, από τις μεταλλάξεις που έχουν ήδη γίνει, μετά την πρώτη ανάλυση του γονιδιώματος του Sars-CoV-2, μπορεί να έχει αλλάξει τη δύναμή του.

Μια διαβόητη μετάλλαξη είναι ενός αμινοξέος στην πρωτεΐνη-ακίδα του Sars-CoV-2. Οι πρωτεϊνικές ακίδες δίνουν στον κορωνοϊό τις χαρακτηριστικές προβολές που μοιάζουν με στέμμα και επίσης του επιτρέπουν να προσκολληθεί στα ξένα κύτταρα. Αυτή η μετάλλαξη στο ιικό γονιδίωμα -που ονομάζεται D614G- έχει αποδειχθεί ότι αυξάνει τη μολυσματικότητα του ιού σε κύτταρα που αναπτύσσονται στο εργαστήριο και τώρα παρατηρείται στο 80% περίπου της αλληλουχίας των ιών Sars-CoV-2 που κυκλοφορούν.

Η D614G δεν είναι η μόνη μετάλλαξη που βρίσκεται σε υψηλή συχνότητα. Μία απλή αλλαγή στη θέση 57 της πρωτεΐνης Orf3a, μιας γνωστής ανοσογονικής περιοχής, εμφανίζεται το ένα τρίτο των ιών Sars-CoV-2. Και άλλες μεταλλάξεις υπάρχουν στην ακίδα, ενώ μυριάδες φαίνεται να προκαλούνται από τη δραστηριότητα της δικής μας ανοσοαπόκρισης. Η πρόκληση με τη μετάλλαξη D614G, όπως και με τις άλλες, είναι να βρεθεί τι αντίκτυπο υπάρχει στη μετάδοση και τη σοβαρότητα της μόλυνσης.

Αλλά οι μεταλλάξεις δεν είναι οι μόνες τροποποιήσεις που μπορεί να επηρεάσουν τη δύναμη του Sars-CoV-2. Οι διαγραφές σε ορισμένα βοηθητικά γονίδια του ιού (τα Orf7b και Orf8) έχει φανεί ότι μειώνουν τη μολυσματικότητα του ιού, προκαλώντας πιο ήπιες λοιμώξεις. Μια παρόμοια διαγραφή μπορεί να είχε συμβεί στον κορωνοϊό Sars-CoV-1, που ήταν υπεύθυνος για την επιδημία Sars την περίοδο 2002-2004. Η εξέλιξη προς έναν λιγότερο μολυσματικό ιό Sars-CoV-2 θα ήταν πολύ καλή είδηση, αν και οι διαγραφές στο Orf8 υπήρχαν από τις πρώτες μέρες της πανδημίας και δεν έχουν γίνει πιο συχνές.

Δεν ξέρουμε τι θα συμβεί στο μέλλον και αν μια μετάλλαξη θα είναι προς το καλύτερο ή το χειρότερο για τον άνθρωπο αλλά συνήθως επικρατούν οι μεταλλάξεις που βοηθούν στην επιβίωση και τον πολλαπλασιασμό ενός είδους. Στην περίπτωσή των ιών επικρατούν αυτές που ωφελούν φυσικά τους ιούς, αν και υπάρχουν εξαιρέσεις. Μπορούμε να ελπίζουμε ότι ο ιός ίσως αποφασίσει να “αυτοκτονήσει” όπως έγινε με το ξαδερφάκι του, τον Sars-CoV-1 ή να σκεφτούμε ότι δεν κερδίζει τίποτα με το να μας εξοντώσει όλους.

Πηγή: healthyliving.gr


Διαβάστε επίσης!

loading...

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.