Πάσχα και φλαούνες

ΤΗΣ ΔΡΟΣ ΕΛΕΝΗΣ Π. ΑΝΔΡΕΟΥ* 

Το Πάσχα είναι μια από τις πιο λαμπρές γιορτές τις Ορθοδοξίας και για εμάς τους Έλληνες ο εορτασμούς του συνοδεύεται με φαγοπότι. Στο κάθε τραπέζι θα δούμε την σούβλα-αρνί, μαγειρίτσα, τσουρέκια, και οπωσδήποτε σύμφωνα με την Κυπριακή παράδοση τις φλαούνες. Οι φλαούνες έχουν τις δικές τους ιδιαιτερότητες σε κάθε περιοχή της Κύπρου. Όμως, η βασική συνταγή είναι η ίδια. Τα κύρια χαρακτηριστικά όλων των φλαούνων είναι το μπόλικο ολόπαχο τυρί (ως συνήθως με 50% λιπαρά), χαλούμι (που είναι επίσης πλούσιο σε κορεσμένο λίπος), αυγά για να μπορέσουν να ενωθούν τα τυριά, αλεύρι, σουσάμι και σταφίδες (που είναι προαιρετικές). Μια ανάλυση θρεπτικής αξίας μια απλής συνταγής φλαούνας θα μας δείξει ότι οι φλαούνες είναι ψηλές σε περιεκτικότητα πρωτεΐνης, υδατανθράκων, με ικανοποιητικές ποσότητες ασβεστίου, βιταμινών Α, Δ, Κ, Β12, και Β2, καλίου και σιδήρου. Όμως, είναι πλούσιες και σε περιεκτικότητα κορεσμένου λίπους (ζωικού), χοληστερόλης, νατρίου και θερμίδων. Έτσι, κατάχρηση τους μπορεί να συμβάλουν στο πρόβλημα των ατόμων που πάσχουν από καρδιοπάθειες ή έχουν ψηλή χοληστερόλη και ψηλή αρτηριακή πίεση ή είναι διαβητικοί ή απλώς αν έχουν πρόβλημα βάρους.

Ιστορικό της φλαούνας

Η φλαούνα είναι παραδοσιακό κυπριακό πασχαλινό έδεσμα που καταναλώνεται μετά την Ανάσταση.

Σύμφωνα με διάφορες εκδοχές η λέξη προέρχεται από την αρχαία ελληνική λέξη παλάθη (παρασκεύασμα με ξηρά φρούτα) ή από τη συνώνυμη λατινική λέξη fladonis. Κατά άλλη εκδοχή η φλαούνα προέρχεται από το αρχαίο ελληνικό ρήμα φλάω (θλίβω). Ως λέξη η φλαούνα απαντάται και στην Αρκαδία και προσδιορίζει την πίτα που φτιάχνεται στην πλάκα και ψήνεται στα κάρβουνα. Στην Κύπρο τα συγκεκριμένα εδέσματα λέγονται φλαούνες και σπανιότερα βλαούνες. Στην περιοχή του Καραβά ονομαζόταν φεσούδκια ενώ στην Καρπασία ήταν γνωστά ως αφλαούνες.  Ακόμα , στην Πάφο αναφέρονται ως Πασκιά, Πασχαλινή πίτα με γέμιση. Οι «πασκιές», πήραν το όνομά τους από το Πάσχα. Η γέμισή τους αποτελείται από μικρά κομμάτια τηγανισμένου κρέατος, αρνιού ή εριφιού, με κανέλα, πιπέρι και κρεμμύδια, ανακατεμένου με «φουκό» (γέμιση) των «φλαούνων»

Οι φλαούνες παρασκευάζονται στην Κύπρο τουλάχιστον από τον 19ο αιώνα. Σύμφωνα με την παράδοση φτιάχνονταν κατά το Μεγάλο Σάββατο και στη συνέχεια μεταφέρονταν στις εκκλησίες και καταναλώνονταν μετά την Ανάσταση. Επίσης προσφέρονταν σε ξένους επισκέπτες αλλά και σε άτομα που δεν είχαν τη δυνατότητα να τα παρασκευάσουν οι ίδιοι (ηλικιωμένοι, άποροι κλπ). Οι φλαούνες είναι τρόφιμο που στις παλιότερες εποχές χρησιμοποιούταν για τη μετάβαση των πιστών από τη νηστεία στην κατανάλωση μη νηστίσιμων τροφών χωρίς να δημιουργούνται στομαχικές διαταραχές.

Μια φλαούνα αποτελείται από ειδικό τριμμένο τυρί (συνήθως ένα μείγμα από χαλλούμι, μυζήθρα, γραβιέρα και κεφαλοτύρι, προζύμι, αυγά, σταφίδες και διάφορα μυρωδικά όπως μέχλεπι, μαστίχα και δυόσμος, αλείφεται με σουσάμι και αυγό και έπειτα ψήνεται στο φούρνο.

Πηγές:

  • «Φλαούνα: Ονομασία προέλευσης». Εικονικό Μουσείο Κυπριακών Τροφίμων και Διατροφής.
  •  «Φλαούνα: Λειτουργικός & Συμβολικός Ρόλος». Εικονικό Μουσείο Κυπριακών Τροφίμων και Διατροφής.
  •   Thacker, Anita. Barton, Arlene (2012). Multicultural Handbook of Food, Nutrition and Dietetic. Chichester, West Sussex: Wiley-Blackwell, σελ. 298. ISBN9781405173582.

Έχοντας τα πιο πάνω υπόψη θα προσπαθήσω να παραθέσω μια διαφορετική φλαουνα με λιγότερο λίπος και ιδιαίτερα κορεσμένα λιπαρά  αλλά και θερμίδες στο ήμισυ των παραδοσιακών φλαούνων. Ο συνοπτικός πίνακας αναφέρει στις θερμίδες και την ποσότητα λίπους των παραδοσιακών Κυπριακών Πασχαλινών εδεσμάτων. Ο δεύτερος πίνακας δείχνει τις διαβητικές ανταλλαγές / ισοδύναμα που αναλογούν στα ισοδύναμα φαγητά που θα πρέπει να αφαιρεθούν από το ημερήσιο διαιτολόγιο κάποιου που προσέχει είναι  για προβλήματα υγείας είτε λόγω βάρους.    

Έτσι για σας που προσέχετε για τους δικούς σας λόγους πιο κάτω θα σας δώσω μια τροποποιημένη συνταγή φλαούνας με αναρή.

Φλαούνες με Αναρή

Ζύμη:   5 φλ. αλεύρι [(2φλ. ολοσίταρο +3φλ. άσπρο/φαρίνα ή 5φλ χωριάτικο)

           1 φλ. χυμό πορτοκάλι

            νερό όσο χρειαστεί

            3 κουταλιές σούπας μαργαρίνη

            4 κουταλάκια τσαγιού baking powder

            λίγη μαστίχα και λίγο μέχλεπι

            1 φακελάκι βανίλια

            (1 κουταλιά υποκατάστατου της ζάχαρης – προαιρετικό)

Γέμιση: 1 κιλό αναρή (μισή με αλάτι και μισή χωρίς)

            250γρ. cottage cheese (ή 250γρ. Χαλούμι –δ, 8%-12%λιπαρά)

            1 αυγό

            2 ασπράδια αυγού κτυπημένα με 1 κ/κι λάδι

            λίγο μαστίχι, κανέλλα, μέχλεπι

            ½ φλ. δυόσμο, φρέσκο, ψιλοκομμένο

            1 κουταλιά της σούπας αλεύρι ή σιμιγδάλι

            ½ φλ. σταφίδες

            3 κουταλάκια baking powder

            (2 κουτάλια υποκατάστατου ζάχαρης – προαιρετικό)

Επάλειψη Φλαούνων:

1 αυγό

2 κουταλιές σούπας σουσάμι

ΟΔΗΓΙΕΣ:

  1. Προετοιμάζουμε την γέμιση λιώνοντας την αναρή και τρυφώντας το χαλούμι ή ανακατεύοντας το cottage cheese.  Τα ανακατεύουμε με τα αυγά, τα επιπρόσθετα ασπράδια, το αλεύρι, το δυόσμο, το μαστίχι, την κανέλλα, το μέχλεπι.   Αφήνουμε την γέμιση στο ψυγείο και προσθέτουμε το baking powder στην ζύμη πριν γεμίσουμε τις φλαούνες.
  2. Ζυμώνουμε το αλεύρι με την μαργαρίνη και τον χυμό πορτοκαλιού και προσθέτουμε σταδιακά τα άλλα υλικά με τελευταίο το baking powder.  Αφήνουμε την ζύμη να ψηλώσει για 2 περίπου ώρες και πλάθουμε τις φλαούνες.
  3. Ανοίγουμε τις πίττες σε μέγεθος 17cm x 17cm και τις γεμίζουμε με δύο κουταλιές γέμιση.
  4. Αλείφουμε τις φλαούνες με το κτυπημένο αυγό και σουσάμι και ψήνουμε σε μέτριο αλλά ζεστό φούρνο.
  5. Η πιο πάνω συνταγή δίνει 20 περίπου φλαούνες μεγέθους 9cm x 9cm (4 ίντσες x 4 ίντσες η κάθε μία)

1 μερίδα

θερμίδες

Υδατάνθρακες

Πρωτεΐνες

Λίπος

Χοληστερόλη

 

 

206 kcal

 

10gr.

17gr.

11gr.

 70mg

Διαβητικές Ανταλλαγές = 1 σλ. ψωμί + 30γρ. κρέας (40γρ. τυρί-δ) + 1κ/κι λάδι

Οι συνταγές είναι παρμένες από το βιβλίο «Υγιεινές Συνταγές & Αρχές για μια Υγιεινή Διατροφή» 

Πιο κάτω θα δούμε συγκριτικά την ποιοτική διαφορά των φλαούνων με αναρή και των συνηθισμένων φλαούνων.

 

Φλαούνες με Αναρή

Παραδοσιακές Φλαούνες

 

Μέγεθος

9cm x 9cm (90γρ)

9cm x 9cm

Θερμίδες

206kcal

525kcal

Υδατάνθρακες

10 γρ.

32γρ.

Πρωτεΐνες

17γρ.

28γρ.

 

 

 

 Κλινική Διαιτολόγος

eandreou@eleniandreou.diet.com

Πηγή: ygeia-news.com


Διαβάστε επίσης!

loading...

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.