Χημειοθεραπεία

Καρκίνος: Η 2η Αιτία Θανάτου Παγκοσμίως

Ο καρκίνος αποτελεί αντικείμενο έρευνας σε παγκόσμιο επίπεδο δεδομένου ότι αντιπροσωπεύει τη δεύτερη αιτία θανάτου στον κόσμο, μετά τα καρδιαγγειακά νοσήματα.

Η αλματώδης πρόοδος και η συνεχής διερεύνηση των γνώσεων ως προς την παθογένεια, την αιτιολογία και τη θεραπεία των νεοπλασμάτων συντηρεί το ενδιαφέρον της επιστημονικής κοινότητας για την επιτήρηση και την καταγραφή των περιπτώσεων του καρκίνου.

Έχοντας συνειδητοποιήσει τις πολλαπλές επιπτώσεις που επιφέρει ο καρκίνος τόσο στο ατομικό (ασθενής) όσο και στο ευρύ κοινωνικό περιβάλλον (οικογένεια ή κοινωνία), η ανάγκη σωστής θεραπείας και φυσικά πρόληψης της νόσου είναι αναγκαία.

Θεραπεία του καρκίνου είναι φαρμακευτικά η χημειοθεραπεία και σε ορισμένες μορφές κακοήθειας είναι η χειρουργική αφαίρεση του όγκου, εφόσον αυτό είναι δυνατό και εγκρίνεται από τα πρωτόκολλα αντιμετώπισης με εξατομίκευση στην προσέγγιση για κάθε ασθενή.

Χημειοθεραπεία: Τι είναι;

Πιο αναλυτικά, μιλώντας για την χημειοθεραπεία, αυτή είναι η χορήγηση κυτταροτοξικών φαρμάκων για την καταπολέμηση του όγκου. Τα χημειοθεραπευτικά φάρμακα συνήθως εμποδίζουν τον κυτταρικό πολλαπλασιασμό είτε με κατευθείαν δράση στο DNA, είτε εμποδίζοντας τον μηχανισμό της διαίρεσης του κυττάρου. Επειδή προκαλούν βλάβη σε βασικό και δομικό μηχανισμό του κυττάρου ονομάζονται κυτταροτοξικά.

Η χημειοθεραπεία χρησιμοποιείται ευρύτατα κατά την πορεία της νόσου με σκοπό την ίαση, είτε και ως ανακουφιστική μέθοδος. Επιπλέον, η χημειοθεραπεία σε μερικούς τύπους καρκίνου θεωρείται ως θεραπεία πρώτης επιλογής, όπως είναι για παράδειγμα στο μικροκυτταρικό καρκίνωμα του πνεύμονα , ενώ σε άλλους θεωρείται απαραίτητο συμπλήρωμα της χειρουργικής επέμβασης, όπως για παράδειγμα στον καρκίνο του μαστού, του παχέος εντέρου ή των ωοθηκών. Μεγάλες τυχαιοποιημένες μελέτες έδειξαν ότι η χορήγηση συμπληρωματικής χημειοθεραπείας στα χειρουργήσιμα νεοπλάσματα που προαναφέραμε αυξάνει την επιβίωση κααι τις πιθανότητες ίασής τους.

Η σύγχρονη χημειοθεραπεία παράλληλα με τη βελτίωση της υποστηρικτικής αγωγής, έχει ισχυροποιήσει τη θέση της επιστημονικής κοινότητας απέναντι στον καρκίνο.  Έτσι αυξάνονται τα ποσοστά ιάσεων, καθώς και η επιβίωση των ασθενών, ενώ η χημειοθεραπεία μπορεί να είναι πλέον πολύ καλά ανεκτή στην πλειονότητα των περιπτώσεων, καταρρίπτοντας έτσι τα παλιά στερεότυπα.

Βασικές Αρχές Χημειοθεραπείας

Βασική προϋπόθεση για την ανάπτυξη ενός νεοπλάσματος είναι η διαταραχή της ισορροπίας ανάμεσα στον κυτταρικό πολλαπλασιασμό και την κυτταρική καταστροφή, δηλαδή τον ρυθμό γέννησης και θανάτου του κυττάρου. Η κατανόηση του ρυθμού ανάπτυξης και της κινητικής του κυττάρου έχει αποτελέσει αντικείμενο μελέτης στην ογκολογία για αρκετούς λόγους.

Αυτοί αναλύονται παρακάτω:

  1. έχει παρατηρηθεί διαφορά ως προς την ευαισθησία του κυττάρου τόσο στην ακτινοθεραπέια, όσο και στην χημειοθεραπέια ανάλογα με τη φάση του κυτταρικού κύκλου, δηλαδή ανάλογα σε ποιά φάση ανάπτυξης βρίσκεται το κύτταρο.
  2. ο ρυθμός ή ο δείκτης πολλαπλασιαμού των καρκινικών κυττάρων παρουσιάζει συσχέτιση με τη βιολογική επιθετικότητα και το μεταστατικό δυναμικό του όγκου, δηλαδή πόσο ικανή είναι η μορφή καρκίνου να δώσει μεταστάσεις σε άλλα όργανα και να εξελιχθεί σε επιθετικότερη μορφή καρκίνου.
  3. ο ρυθμός ανάπτυξης των διαφόρων τύπων καρκίνου παρέχει συνήθως χρήσιμες πληροφορίες για την φυσική εξέλιξη και την πορεία τους.
  4. δίνεται η δυνατότητα διερεύνησης σε μοριακό επίπεδο των πολλαπλών διαταραχών που σχετίζονται με το ρυθμιστικό έλεγχο της ανάπτυξης του όγκου με την ελπίδα να οδηγήσουν σε νέες δυνατότητες στη θεραπευτική αντιμετώπιση του καρκίνου.

Πως γίνεται η χορήγηση της;

Η χημειοθεραπεία χορηγείται ενδοφλεβίως, δηλαδή με ειδικό καθετήρα που τοποθετείται από εξειδικευμένο νοσηλευτικό ή ιατρικό προσωπικό συνήθως σε κάποια εμφανώς εύκολα προσβάσιμη φλεβική οδό. Γίνεται συνήθως σε ειδικές πολυθρόνες ή σε αναπαυτικά κρεβάτια κλινικής και διαρκεί ανάλογα με το φάρμακο λίγες ώρες.  Ο ασθενής συνήθως έρχεται για να κάνει την θεραπεία του πρωινή ώρα και φεύγει ως το μεσημέρι, εκτός εξαιρέσεων που ο αρμόδιος θεράπων ιατρός πρέπει να τον νοσηλεύσει για περισσότερο χρονικό διάστημα, ώστε να τον παρακολουθήσει. 

Κατά τη διάρκεια της χημειοθεραπείας, ο ασθενής μπορεί να κάνει πράγματα που τον ευχαριστούν και που τον βοηθούν να περάσει η ώρα του όμορφα, όπως να διαβάζει, να βλέπει τηλεόραση, να είναι στον υπολογιστή, να μιλάει με κάποιο συνοδό ή στο τηλέφωνο. Δεν είναι επικίνδυνος για το περιβάλλον ούτε εκπέμπει κάποια παθολογική ακτινοβολία.

Χρυσοί Κανόνες Χημειοθεραπείας

Ο συνδυασμός φαρμάκων πρέπει να έχει τη μεγαλύτερη δυνατή αποτελεσματικότητα με κλινικά αποδεκτή τοξικότητα, δηλαδή με τις λιγότερες τυχόν παρενέργειες για το προφίλ του ασθενούς.

Η θεραπεία είναι απαραίτητο να επαναλαμβάνεται μετά την αποδρομή των τοξικών φαινομένων, εφόσον αυτά εμφανιστούν και όχι κατά τη διάρκεια εμφάνισής τους, γιατί όπως είναι λογικό αυξάνεται η δυναμική τους.

Οι δόσεις πρέπει να χορηγούνται κατά τακτά χρονικά διαστήματα και το μεσοδιάστημα αυτών να ειναι σίγουρα μικρότερο από τον χρόνο που απαιτείται για να διπλασιαστούν τα κύτταρα του όγκου, ώστε θεωρητικά και πρακτικά να προλάβουμε χτυπώντας το καρκινικό κύτταρο πριν την αναγέννησή του.

Ο ολικός αριθμός των θεραπειών σε έναν ευαίσθητο όγκο, με την προϋπόθεση ότι δεν υπάρχει αθροιστική τοξικότητα –παρενέργειες της θεραπείας- ούτε ανάπτυξη φαρμακευτικής αντοχής –δηλαδή αναποτελεσματικότητα της θεραπείας από ένα σημείο και μετά, υπολογίζεται από τον αρχικό αριθμό των νεοπλασματικών κυττάρων, την αποτελεσματικότητα του συνδυασμού των φαρμακευτικών σκευασμάτων και τα μεσοδιαστήματα της θεραπείας.

Τύποι Χημειοθεραπείας

Είναι αρχικά η συμπληρωματική χημειοθεραπέια, αμέσως μετά την τοπική θεραπεία (ριζική χειρουργική επέμβαση ή ακτινοθεραπεία), η οποία έχει τελικό στόχο την ολική εκρίζωση του όγκου και της νόσου. Η λογική της είναι να αντιμετωπιστεί η πιθανή μεταστατική πορεία της νόσου, ώστε να εκριζωθούν οι πιθανές μεταστάσεις και να επιτευχθούν μεγαλύτερα ποσοστά πιθανής ίασης της νόσου.

Επίσης, είναι η θεραπεία εφόδου ή προεγχειρητική χημειοθεραπεία, η οποία χρησιμοποιείται πριν από την τοπική θεραπεία και σκοπό έχει την υποσταδιοποίηση της νόσου, ώστε η τοπική θεραπεία να εφαρμοστεί με καλύτερες τοπικά συνθήκες. Βοηθά και στην ανταπόκριση του όγκου στην συγκεκριμένη θεραπεία και η κύρια εφαρμογή της είναι η διατήρηση ζωτικών φυσιολογικών οργάνων.

Τέλος, έχουμε την χημειοθεραπεία γενικευμένης νόσου. Αυτή χρησιμοποιείται κυρίως ως ανακουφιστική θεραπεία και σε λίγες περιπτώσεις μπορεί να επιφέρει ίαση της νόσου.

Παρενέργειες Χημειοθεραπείας – Τοξικότητα

Ανάμεσα στα όργανα τα οποία συχνά προσβάλλονται από τους χημειοθεραπευτικούς παράγοντες, που χρησιμοποιούνται στην θεραπεία του καρκίνου, είναι κυρίως ο μυελός των οστών και τα κύτταρα του αίματος. Η χημειοθεραπεία προκαλεί κυτταροπενία, δηλαδή πτώση του αριθμού των κυττάτων του αίματος. Ανάλογα με το φάρμακο που χρησιμοποιείται μπορεί να προβλεφθεί και ο βαθμός καταστολής του μυελού των οστών. Και φυσικά ανάλογα με τον βαθμό καταστολής καθορίζονται οι μέγιστες ανεκτές δόσεις, η θέση ενός φαρμάκου σε ένα χημειοθεραπευτικό πρόγραμμα, ο τρόπος χορήγησης και η συχνότητα χορήγησης ενός ή περισσοτέρων φαρμάκων. Το πόση κυτταροπενία θα προκαλέσει το χημειοθεραπευτικό σχήμα εξαρτάται από την ηλικία του ασθενή, τις εφεδρείες του μυελού των οστών, την κατάστση θρέψης του ασθενή, τον βαθμό ανεπάρκειας του μυελού των οστών από προηγούμενες ασθένειες και θεραπείες και την ικανότητα νεφρών και ήπατος να μεταβολίζουν και να αποβάλλουν το συγκεκριμένο φάρμακο.

Πολύ συχνή παρενέργεια είναι η νεφροτοξικότητα, δηλαδή η νεφρική βλάβη στα σπειράματα ή τα νεφρικά σωληνάρια, η οποία ίσως και να εξελιχθεί σε νεφρική ανεπάρκεια, οξεία ή χρόνια.

Επιπλέον, μπορεί να προκαλέσει τοξικότητα από το γαστρεντερικό σύστημα. Αυτό σημαίνει ηπατοτοξικότητα: βλάβη στο ήπαρ πιθανότατα επειδή στην περιοχή συνήθως συμβαίνει υψηλή συγκέντρωση πυκνοτήτων του φαρμάκου ή των μεταβολιτών του. Επίσης η ναυτία και ο έμετος είναι δύο συχνές παρενέργεις στους ασθενείς που υπόκεινται σε χημειοθεραπεία. Πολλές φορές συμβαίνει να κάνει κανείς εμετό και μόνο στη θέα του νοσοκομειακού περιβάλλοντος ή και λόγω άλλων καταστάσεων που έχουν συνδεθεί με τη διαδικασία της χημειοθεραπείας.

Η θεραπεία με αντινεοπλασματικά φάρμακα είναι δυνατό να προκαλέσει διάφορους τύπους καρδιαγγειακής βλάβης, όπως αλλαγές στο ηλεκτροκαρδιογράφημα, σοβαρές αρρυθμίες, υπόταση, μέχρι και έμφραγμα του μυοκαρδίου.

Νευροτοξικότητα, πνευμονική και δερματολογική τοξικότητα είναι επίσης παρενέργειες της χημειοθεραπείας. Τα νευρολογικά σύνδρομα που οφείλονται στη χορήγηση χημειοθεραπευτικών φαρμάκων καλύπτουν όλο το φάσμα της «νευρολογικής νόσου», από τη νευρίτιδα ως τη διάχυτη εγκεφαλοπάθεια. Τέλος μια πλειάδα δερματολογικών εκδηλώσεων από το δέρμα μπορεί να εμφανιστούν και να οφείλονται σε επιδείνωση προηγούμενων δερματολογικών προβλημάτων, σε λοιμώξεις, σε μεταστατικές βλάβες, σε διαταραχές θρέψης ή σε φαρμακευτικά εξανθήματα. Τέτοια είναι η στοματίτιδα, η αλωπεκία, η υπέρχρωση δέρματος, οι διαταραχές των ονύχων ή η αλωπεκία.

Αντιδράσεις υπερευαισθησίας μπορεί να παρατηρηθούν, οι οποίες θυμίζουν οξείες αλλεργικές αντιδράσεις, αλλά και τοξικότητα στις γονάδες, δηλαδή υπογονιμότητα.

Από τις υπόλοιπες παρανεοπλασματικές επιπλοκές, αξίζει να ανφέρουμε τον πυρετό. Η εμφάνισή του σε ασθενείς με νεοπλασματικά νοσήματα είναι αρκετά συχνή, έως και σε ποσοστό 30%. Στα αίτια του πυρετού είναι οι λοιμώξεις, το ίδιο το νεόπλασμα, τα φάρμακα, οι μεταγγίσεις παραγώγων του αίματος και αυτοάνοσα νοσήματα.

Πηγή: mednutrition.gr


Διαβάστε επίσης!

loading...

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.